แอพพลิเคชันระดับเอ็นเตอร์ไพรส์ราคาแพงในทุกประเภท ซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์สที่มีประสิทธิภาพดีเท่ากัน แต่ราคากลับถูกกว่าคนละเรื่องมีให้เลือกใช้เสมอ และแน่นอนว่านี่คือทางเลือกที่ไม่ควรมองข้าม

ทำเองหรือจะซื้อดี?
คำถามน่ารำคาญสำหรับผู้จัดการด้านไอทีในบริษัทระดับใหญ่ที่กำลังหาโปรแกรมในการใช้งาน ฝ่ายหนึ่งบอกว่าพัฒนาโปรแกรมเองจะยากลำบากเต็มไปด้วยปัญหา และอาจจะพบกับความล้มเหลวได้ ส่วนอีกฝ่ายหนึ่งบอกว่าถ้าซื้อเป็นแพ็กเกจซอฟต์แวร์สำเร็จรูปหนึ่งก็มีราคาแพง ถ้ารวมค่าติดตั้ง บำรุงรักษาและการสนับสนุน ราคายิ่งแพงมากขึ้น
ถ้าเป็นเรื่องยากที่จะตัดสินใจว่าจะเลือกระหว่างการพัฒนาโปรแกรมขึ้นเองหรือซื้อโปรแกรมสำเร็จรูปที่วางขายบนชั้นโอเพ่นซอร์สอาจช่วยคุณได้ โอเพ่นซอร์สจะรวมข้อดีสองด้านของการพัฒนาเองและการซื้อสำเร็จรูปเข้าด้วยกัน ไม่ต้องเขียนโค้ดโปรแกรมเองทั้งหมด งานของคุณจะสบายมากขึ้น เริ่มต้นด้วยการนำโค้ดที่สมบูรณ์แล้วมาเพิ่มฟีเจอร์พิเศษที่จำเป็นต้องใช้สำหรับธุรกิจของคุณ และยังมีชุมชนนักพัฒนาทั่วโลกช่วยกันพัฒนาอีกด้วย
เมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมานั้น การใช้โอเพ่นซอร์สยังมีข้อจำกัด แอพพลิเคชันในการใช้งานมีแค่ไม่กี่ตัวเท่านั้นไม่ว่าจะเป็น Linux , Apache Web server, database server และเครื่องมือในการพัฒนาบางกลุ่ม ทางกลุ่มผู้พัฒนาโอเพ่นซอร์สก็ไม่มีใครเสนอแอพพลิเคชันที่สมบูรณ์แบบ แถมยังต้องมีการพัฒนาเพิ่มอีกจึงจะใช้งานได้ ทำให้ต่อมาทางกลุ่มจึงพัฒนาเป็น foundation แต่ก็ยังคงขาดแคลนแอพพลิเคชันที่เสร็จสมบูรณ์แบบที่รอวันจะพัฒนาให้สมบูรณ์ต่อไป
โชคดีที่สถานการณ์เปลี่ยนไป มีนักพัฒนาอิสระและบริษัทเห็นพ้องต้องกันว่าจะพัฒนาโอเพ่นซอร์สขึ้น ซึ่งทุกวันนี้มีฟรีซอฟท์แวร์สำหรับธุรกิจที่ใช้งานอยู่จำนวนมาก เช่นจากระบบการจัดการดูแลลูกค้า (CRM) ไปถึงระบบจัดการคอนเทนต์ (content management), จากเว็บพอร์ทอลไปถึง RFID ซึ่งบางตัวมีการทำงานและเครื่องมือที่สลับซับซ้อน
   
การใช้โอเพ่นซอร์สไม่ได้เป็นเรื่องง่ายๆ ที่คนทั่วไปสามารถใช้ได้ ต้องมีสัญญาการสนับสนุนที่แน่ชัดและระวังเรื่องไลเซนต์มิฉะนั้นจะมีปัญหายุ่งยากตามมา (อ่านเนื้อหาเพิ่มเติมในกรอบ) อย่างไรก็ตามทุกวันนี้ผู้จัดการฝ่ายไอทีของบริษัทระดับใหญ่ๆ สามารถประเมินค่าโอเพ่นซอร์สด้วยความไว้วางใจมากขึ้นอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน และเข้าใจว่ามีออปชันใดที่เหมาะสมให้เลือก ในบทความนี้จะแนะนำการเลือกโอเพ่นซอร์สซอฟต์แวร์ระดับเอนเตอร์ไพรส์ ที่เราได้คัดเลือกจากอินเทอร์เน็ตจนได้สุดยอดซอฟท์แวร์ 12 ประเภท ซึ่งประกอบด้วยโปรเจคที่ใช้ในปัจจุบันและโปรเจคที่กำลังจะเกิดขึ้น
   
อย่างไรก็ตามในบทความนี้ไม่ได้มีรายชื่อโปรแกรมครบทุกตัว เพราะว่าโปรเจคโอเพ่นซอร์สใหม่ๆ เกิดขึ้นทุกวัน แต่ก็นับว่าเป็นจุดเริ่มที่ดี บางที่คุณอาจจะพบบางสิ่งที่ช่วยให้คุณจ่ายน้อยลงและเจ็บตัวน้อยที่สุด รวมถึงบางอ็อบชันที่อาจจะทำให้คุณประหลาดใจก็ได้ และถ้าคุณไม่สามารถหาได้จากที่นี่แล้ว ใครจะรู้ว่าโปรเจคโอเพ่นซอร์สที่คุณจะพัฒนาขึ้นเองอาจจะติดอยู่ในรายชื่อของปีหน้า
ซอฟท์แวร์ธุรกิจอัจฉริยะ Business Intelligence
ลูกค้า และ ISV ต่างเผชิญหน้ากับค่าใช้จ่ายที่สูงลิบลิ่วเมื่อต้องการซื้อไลเซนต์ซอฟต์แวร์ BI (Business Intelligence) ที่มีอยู่ในปัจจุบัน แต่เมื่อมีโอเพ่นซอร์สแล้วมันไม่ได้แพงอย่างที่คิด เริ่มต้นด้วย Eclipse Foundation ผู้ผลิต BI ซึ่งเป็นหนึ่งในเจ็ดโปรเจคยอดนิยมของทาง Foundation ในเดือนมิถุนายนปีที่แล้วทาง Foundation ได้ออก BIRT (Business Intelligence and Reporting Tools) Version 1.0 ภายใต้ไลเซนส์ Eclipse License ซึ่งได้รับอนุมัติจาก Open Source Initiative (OSI)
   
BIRT ถูกออกแบบเริ่มต้นให้เป็นระบบจัดทำรายงานสำหรับเว็บแอพพลิเคชันที่ทำงานบนจาวา ซึ่งประกอบด้วย 2 ส่วนด้วยกัน คือ JAR (Java Archive) เป็นไฟล์ที่ประกอบไปด้วยรันไทม์คอมโพเนนต์ที่ต้องนำไปใส่ไว้ในแอพพลิเคชันเซิร์ฟเวอร์ และอีกส่วนหนึ่งคือตัวออกแบบรายงานซึ่งเป็นปลั๊กอินของ Eclipse ที่แก้ไขรายงานได้ง่ายในแบบ WYSIWYG และใส่สีแยกรายการมาตรฐานในตัวรายงาน ส่วนประกอบทั้งหมดทำงานบนเฟรมเวิร์กที่เรียกว่า Open Data Access ที่มีความยืดหยุ่นอย่างมากเมื่อเลือก data sources
   
สำหรับท่านที่ต้องการการสนับสนุน, การดูแลรักษา และการอบรมอย่างมืออาชีพ บริษัท Actuate จะมีทั้งหมดที่กล่าวมาข้างต้นสำหรับเทคโนโลยี BIRT นอกจากนี้แล้ว Actuate ยังจำหน่าย BIRT ของบริษัทรุ่นที่มีไลเซนต์แบบการค้าที่รวมถึงค่าใช้จ่ายในการใช้ทรัพย์สินทางปัญญา
   
บริษัทอื่นๆ ที่น่าจับตาดูก็คือ Pentaho ที่ตั้งใจจะพัฒนาเพล็ตฟอร์มสำหรับ BI สมบูรณ์แบบที่เป็นโอเพ่นซอร์ส ซึ่งการทำงานประกอบด้วยเครื่องมือสำหรับทำรายงาน การวิเคราะห์ข้อมูล, dashboard, data mining และ workflow บริษัทกล่าวว่าในทีมพัฒนาซอฟต์แวร์ของบริษัทมีสมาชิกบางคนมีประสบการณ์ในการทำงานกับแอพพลิเคชัน BI ในบริษัทเช่น Cognos, Oracle และ SAS  เซิร์ฟเวอร์หลักของโปรเจคนี้จะสร้างจาก J2EE ซึ่งมีสภาพแวดล้อมการทำงานของเครื่องไคลเอ็นต์เหมือนกับ BIRT ของ Eclipse  ทีมพัฒนาของบริษัทได้เพิ่มฟีเจอร์ใหม่ๆ อย่างระมัดระวังให้กับแพล็ตฟอร์มของบริษัท เช่น คอนเทนต์และเว็บเซอร์วิสอินเทอร์เฟสทุกตัวของคอมโพเนนต์การวิเคราะห์จะถูกกำหนดเป็น XML เพื่อให้ยืดหยุ่นตัวสูงสุด
   
โดยในขณะนี้ทาง Pentaho มีซอฟต์แวร์ให้ดาวน์โหลดค่อนข้างครบถ้วนภายใต้ LGPL (Lesser General Public License) และไลเซนต์แบบ "LGPL-type" นี้จะประกอบด้วย Apache, BSD และ Eclipse นอกจากนี้แล้วยังมีไลเซนต์เพิ่มเติมสำหรับซอฟต์แอวร์ในรุ่นใหญ่ที่บริษัทจะให้บริการคำปรึกษาและมีการซัพพอร์ตอย่างเต็มที่อีกด้วย
   
โดยภาพรวมนั้นPentaho สามารถทำงานได้ทุกอย่างพอที่จะเป็นคู่แข่งของ BI ในตลาดการใช้งานเลยทีเดียว นักพัฒนาระบบ กล่าวว่า "เราไม่คาดหวังว่าคุณจะยอมใช้ซอฟท์แวร์นี้เพราะคิดว่ามันไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย แต่เราคาดหวังให้คุณใช้งานเพราะคิดว่ามันดีต่างหาก"
BPM (Business Process Management)
คงไม่มีใครคิดว่าจะพบกับชุดซอฟต์แวร์ BPM ที่เต็มความสามารถจากการพัฒนาโดยกลุ่มผู้พัฒนาโอเพ่นซอร์ส ซึ่งในปัจจุบันมีโปรเจคโอเพ่นซอร์สจำนวนมากกำลังพัฒนา BPM จากการเพิ่มของ SOAs ทำให้มีความต้องการ business process engine สำหรับจัดการและประสานการทำงานของเซอร์วิสที่แตกต่างกันอย่างมาก และ EJBs (Enterprise JavaBeans Technology) ก็ยังไม่ดีพอสำหรับไซต์ที่ใช้งานเทคโนโลยีโอเพ่นซอร์สเอง
   
จากเหตุนี้เองทำให้ Apache Software Foundation พิจารณาให้รางวัลมงกุฏเกียรติยศกับ Project Agila ซึ่งเป็นชุดเครื่องมือสำหรับ Jarkarta Java จากซอร์สโค้ดเริ่มต้นที่ได้รับบริจาคจาก Gluecode ในเดือนตุลาคม 2004  Agila เป็นชุดโปรแกรมเล็กๆ ที่ฝังตัวในโอเพ่นซอร์ส BPM ที่เหมาะสมใช้ได้กับทั้ง J2EE และแพล็ตฟอร์มระดับล่างเช่น J2ME  ตัวแทนของ Apache กล่าวว่ามันเป็นส่วนประกอบสำคัญชิ้นสุดท้ายของ Apache Java middleware ที่สามารถสู้กับซอฟท์แวร์การค้าจากบริษัทรายใหญ่เช่น BEA หรือ IBM  โปรเจคนี้ยังอยู่ในระยะบ่มเพาะ ยังไม่มีไฟล์ใดออกสู่สาธารณะ แต่จะมีการพัฒนาอย่างเข้มข้นในเร็ววันนี้
   
ไม่ได้มีแค่ Apache Software Foundation ที่คิดพัฒนาไปในแนวทางนี้ JBoss ก็เห็นเช่นกัน และต้องการขยายผลิตภัณฑ์ของบริษัทให้มีมากกว่า คอร์แอพพลิเคชันเซิร์ฟเวอร์ จากการเข้าซื้อโอเพ่นซอร์สเวิร์กโฟลเอนจินต์ที่เรียกว่า jBPM ทาง JBoss จะนำประสบการณ์ในการพัฒนา Java มาทำให้มันสามารถเข้าแข่งขันในตลาด BPM
   
jBPM มีการทำงานเหมือนกับ Project Agila คือสามารถทำงานเป็นแอพพิเคชันเดี่ยวหรือเป็นฝังตัวเป็นส่วนประกอบของโปรแกรมอื่น  ในขณะที่ Apache project ยังไม่เสร็จ ในเว็บไซต์ของ JBoss มีโค้ดของ jBPM ให้ดาวน์โหลดแล้ว ภายใต้ลิขสิทธิ์แบบ LPGP ที่บริษัทกำหนดเอง  นอกจากจะมีแต่ตัวเอนจินต์แล้ว  jBPM ยังเพิ่มตัวออกแบบโพรเซสแบบกราฟฟิกสำหรับสร้างเวิร์กโฟล แผนอนาคตของโปรเจคนี้จะมีการเพิ่มให้สนับสนุนการทำงาน BPEL (Business Process Execution Language) และในระยะยาวจะปรัปบรุง jBPM ให้เป็น ESB เต็มรูปแบบ
   
นอกจากโอเพ่นซอร์สสองตัวหลักนี้แล้ว ยังมีโอเพ่นซอร์สเวิร์กโฟลเอนจินต์อื่นอีกหลายตัวให้เลือกใช้หรือกำลังจะออกมาให้ใช้งาน แต่สถานะของโปรเจคเหล่านี้ยังไม่แน่นอน การจัดการด้าน business processes มีความซับซ้อนมาก และต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะ ทางเลือกที่ปลอดภัยสำหรับการเลือกใช้โอเพ่นซอร์ส BPM ให้เลือกโปรเจคจากบริษัทที่มั่นคง และมีความเชี่ยวชาญอย่าง Apache หรือ JBoss เป็นต้น
ระบบจัดการคอนเทนต์ (Content Management)
หลังจากที่เว็บกลายเป็นส่วนสำคัญในการติดต่อสื่อสารของบริษัทจำนวนมาก ไม่นานนักก็มีระบบจัดการคอนเทนต์ที่ทำงานบนเว็บ Webs CMS (content management systems) จำนวนมากที่เป็นโอเพ่นซอร์สออกให้ใช้ ก่อนที่จะนำเว็บไซต์ทั้งแบบอินทราเน็ตหรืออินเตอร์เน็ตแบบสาธารณะของเราไปติดตั้งบน CMS เหล่านี้ อย่าพิจารณาแค่ราคาค่าไลเซนส์หรือดูแค่ความสามารถของมันอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาว่ามันมีการอัพเดตอย่างสม่ำเสมอหรือไม่ มีกลุ่มผู้พัฒนาที่ดีและมีการสนับสนุนแบบมืออาชีพหรือเปล่า
   
OpenCms ทำงานบน Apache Tomcat ซึ่งสามารถใช้กับระบบปฏิบัติได้หลากหลายโดยมีไลเซนส์เป็นแบบ LGPL โดยมีโซลูชันโพรไวเดอร์ที่ลงทะเบียนกับบริษัทจำนวนมากที่พร้อมสนับสนุนการติดตั้ง และใช้งานให้บริการระดับมืออาชีพอื่นๆ นอกจากนี้บริษัท Alkacon Software จากเยอรมันจะมีการสนับสนุนแบบที่ต้องเสียเงิน ที่เป็นคอร์สอบรมสำหรับผู้ใช้ทั่วไป และนักพัฒนาที่เป็นภาษาอังกฤษและภาษาเยอรมัน ที่ช่วยในการพัฒนาโปรเจคเฉพาะสำหรับลูกค้า
   
ตัวอีดิตเตอร์ฟอร์มและ WYSIWYG ช่วยให้แก้ไขคอนเทนต์แต่ละรายการใน OpenCms ได้ง่าย ส่วนติดต่อผู้ใช้สำหรับการบริหารจัดการของซอฟต์แวร์จะใช้งานได้สะดวกและรับรองว่าสามารถกำหนดเฉพาะแต่ละบริษัทได้โดยไม่มีปัญหา OpenCms หลุดการติดอันดับต้นๆ ไปอย่างฉิดเฉียด  มันไม่มีการเข้ารหัสลับแบบ SSL และการพิสูจน์ตัวตนแ